Những bài học chiến tranh (Kỳ cuối)

Chiến tranh ở Việt Nam đã lùi xa gần 35 năm, nhưng với những người lính Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam không thể nào quên được những gì mà họ đã gây ra cho đất nước và con người của mảnh đất hiền hòa, hiếu khách…

>> Những bài học chiến tranh (Kỳ 1)
>> Những bài học chiến tranh (Kỳ 2)
>> Những bài học chiến tranh (Kỳ 3)
>> Những bài học chiến tranh (Kỳ 4)
>> Những bài học chiến tranh (Kỳ 5)
>> Những bài học chiến tranh (Kỳ 6)

Kỳ cuối: Che đậy tội ác

Nếu như việc này xảy ra ở quê tôi hay là quê bạn thì chắc chắn nó đã bị xem là một vụ tàn sát những người vô tội. Nhưng khi nó xảy ra ở một làng quê Việt Nam thì người ta lại gọi đó là những “thiệt hại tất yếu”. Việc sử dụng cụm từ này sẽ giúp giảm thiểu được sự kinh khủng của nó, đó là việc gắn cho nó một cái tên với những từ ngữ hết sức bình thường, như một việc xảy ra thường nhật. Những từ ngữ như thế này đã làm hạn chế một cách rõ ràng nghĩa thực của sự việc.

Ngụy biện bằng ngôn ngữ

Chúng tôi cũng dùng một số cụm từ tương tự. Chẳng hạn cụm từ “Những viên đạn thân thiện” ám chỉ đạn bắn từ súng trường và súng máy, từ pháo, súng cối, hoặc đạn bắn từ máy bay, bom na pan, hoặc các loại bom từ chính lực lượng của chúng tôi nhắm vào chúng tôi. Chúng cũng nguy hiểm chẳng khác gì đạn bắn từ kẻ địch – thậm chí còn nguy hiểm hơn bởi vì nó được bắn với số lượng lớn và sức công phá mạnh. Bị chết do đồng đội bắn nhầm còn kinh khủng hơn là việc bị đối phương giết chết bởi vì những điều đó có thể tránh được. Nhưng đáng tiếc là nó vẫn thường xảy ra.

Tác giả John Merson trong một đợt hoạt động từ thiện tại tỉnh Quảng Trị. (Ảnh do tác giả cung cấp).

Tôi tình cờ có liên quan tới một lần tấn công nhầm giữa hai đại đội lính thủy đánh bộ từ phía hai bên bờ sông hẹp; cả hai đơn vị đều không biết đơn vị kia đang tiến quân trong khu vực đó, vì con sông là ranh giới giữa hai khu vực tuần tiễu. Một đơn vị khai hỏa khi thấy quân phía bên kia có động và bên kia cũng bắn trả. Ngay sau đó tất cả quân lính hai bên đều đồng loạt khai hoả, họ cho rằng họ đã bắt được một đơn vị chủ lực của quân địch ngay ban ngày. Chỉ đến khi cả hai cùng gọi pháo binh hỗ trợ thì mới phát hiện ra là bị nhầm. Các chỉ huy rất xấu hổ vì cả hai cùng bị nhầm lẫn và cả hai bên đều có người bị thương.Chúng tôi dùng cách nói “H và tôi đều bắn” để chỉ sự quấy rầy vào ban đêm mà đạn pháo phá đường giao thông do các đơn vị của chúng tôi bắn vào các vùng nông thôn bao quanh khu đồi hoặc các vị trí khác. Mục đích của việc bắn pháo này là để hạn chế việc di chuyển của địch trong đêm. Có lẽ nó đã không đạt được mục đích này bởi các đơn vị phía địch lại chính là những chuyên gia về pháo kích. Những người dân vô tội bị chết vì những đợt pháo này vì họ không biết làm thế nào để tránh nó. Một điều tương tự cũng giống như thế với cái được gọi là “khu vực bắn tự do”. Những khu vực này được lập nên để cho phép binh lính bắn vào bất kỳ một sự di chuyển nào trong. Vì dân làng có thể không biết sự tồn tại của những khu vực bắn tự do này nên họ lại chính là thành phần bị thương vong khi binh lính nhắm vào các mục tiêu di chuyển trong đêm và lập tức khai hỏa hoặc tấn công bằng lựu đạn. Những từ như bắn tự do có vẻ như một sự gợi ý cho các hành động tấn công mà không cần quan tâm đến hậu quả, như là cái cụm từ “bắn tự do” hoặc “Việc tấn công này sẽ không làm anh tổn thất gì cả”.

Chúng tôi thể hiện kiến thức và kinh nghiệm của mình bằng cách sử dụng càng nhiều cụm từ như thế càng tốt. Nó giống như là một bài thi SAT trong quân đội để phân hạng những người tham gia chiến tranh chỉ trong thời gian ngắn. Mỗi cụm từ mới mà chúng tôi có thể tìm ra và sử dụng một cách chính xác đưa đến cho chúng tôi một cảm giác là mình có thể làm chủ được thế giới xung quanh. Chúng tôi thu nhặt và sử dụng chúng một cách rất hồ hởi. Nhưng mỗi cụm từ mới chỉ là cách chúng tôi muốn tự tránh xa những gì đang xảy ra. Nói cho cùng, chúng tôi chỉ tự đánh lừa mình. Ngôn ngữ mà chúng tôi dùng có thể giúp chúng tôi che giấu ảnh hưởng từ những việc chúng tôi đang gây nên đối với chính bản thân mình.

Chôn lấp ký ức đau thương

Những người chưa từng đi lính sẽ không thể hiểu được sự khó khăn trong việc tìm ra lý do để giải thích về những sai lầm trong chiến tranh, và những người hiểu được việc này thì chỉ còn biết cách chôn vùi hình ảnh đau thương trong lòng họ.

Theo kinh nghiệm của riêng tôi, việc cố gắng chôn lấp những ký ức đau thương chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy nhược và dễ cáu giận. Những người may mắn thì sẽ nhận được hỗ trợ từ các liệu pháp chữa trị; những người không may mắn thì sẽ phải tự mình chiến đấu với dạng bệnh tật này. Tôi tự thấy mình may mắn vì đã nhận ra suy nghĩ về những sai lầm mà tôi cố gắng kìm giữ trong lòng vì thế tôi quyết định không thể tiếp tục chôn vùi những cảm giác đó được.

Tôi thấy mình đặc biệt may mắn vì tìm được người mà tôi tin là có thể giúp mình thoát khỏi những cảm giác đó. Nhà tâm lý học này dành cho tôi mỗi tuần một tiếng đồng hồ và việc này kéo dài trong vòng 5 năm; thỉnh thoảng chúng tôi gặp nhau tại văn phòng ông ấy, hoặc nói chuyện qua điện thoại khi tôi phải đi công tác xa. Ngay từ đầu ông ấy nói rằng tôi có thể nói bất cứ điều gì mà tôi suy nghĩ, và chúng tôi sẽ cùng bàn bạc về bất cứ điều gì mà tôi có thể nói ra. Mặc dù lúc đầu tôi không tin ông ấy nhưng dần dần tôi nhận ra rằng việc nói lên những suy nghĩ của mình làm cho tôi bớt sợ những suy nghĩ đó. Khi nhận ra điều này, tôi đã tìm được một công cụ có sức mạnh giúp tôi có thể cởi mở những trải nghiệm của riêng mình. Trong suốt thời gian sử dụng liệu pháp đó, tôi thấy mình thay đổi, từ một người lạnh lùng và thường không biểu lộ cảm xúc, một con người với những cơn thịnh nộ bất ngờ, trở thành một người biết biểu lộ nhiều hơn và ít nổi giận hơn. Tôi đi từ cảm giác giống như một quả lựu đạn – chỉ an toàn khi đã được chốt kíp nô – trở thành cảm giác như một quả bưởi: rất khó bóc, đắng hơn, nhưng cái ngọt ngào được giấu đi dưới những lớp vỏ dày.

Là một bệnh nhân điều trị bằng liệu pháp tâm lý, tôi phát hiện ra rằng phần còn lại của cuộc chiến chỉ đơn thuần là những lớp gần với mặt nổi của cuộc đời tôi nhất. Khi tôi đã biết cách khám phá được những cảm giác của mình một cách rộng mở hơn, tôi nhận thấy càng khó đấu tranh để chiến thắng những lớp suy nghĩ sâu hơn trong lòng.

John Merson

Đã đóng bình luận.
%d bloggers like this: