Trường Sơn – Dấu ấn Quảng Nam (Bài 3)

Năm tháng không quên

Bến Giằng được xem là một trong những “tọa độ chết” - nơi đây nhiều TNXP đã hy sinh.

Chiến tranh có thể xóa mờ đi tất cả. Nhưng những năm tháng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” là quãng đời đẹp nhất sẽ không bao giờ phai mờ trong tâm trí các cán bộ, chiến sĩ Binh đoàn 559 và các thế hệ thanh niên xung phong…

Máu và hoa

Căn nhà nhỏ của ông Nguyễn Thanh Đình, Trung đội trưởng Trung đoàn 185, Đoàn 559 nằm khuất sau một đồi chè xanh mướt của Nông trường Quyết Thắng ở xã Ba, huyện Đông Giang. Đã 70 tuổi, nhưng ông còn khỏe mạnh và khi chúng tôi gợi nhớ về một thời mở đường Trường Sơn năm xưa, dòng hồi ức của ông tuôn chảy như mạch nguồn không cạn.

Trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước, lực lượng TNXP Quảng Nam được Đảng và Nhà nước trao tặng: 5 Huân chương Độc lập, 1.250 huân chương chiến công các loại; 3.500 Huân chương, Huy chương Kháng chiến; 4.200 Huy chương Quyết thắng và hàng trăm hội viên được phong tặng danh hiệu “Kiện tướng hành lang”; được Chủ tịch nước tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ một thanh niên của làng Hồng Thủy, Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, theo tiếng gọi vì miền Nam, ông nhập ngũ vào Đoàn 559 vừa tham gia mở đường, vừa vận chuyển lương thực, đạn dược vượt Trường Sơn. Từ năm 1965-1972, chiến trường miền tây Quảng Đà và Quảng Nam vô cùng ác liệt, nhưng càng ác liệt, gian khổ thì con người xứ Quảng lại càng kiên trung bất khuất, như câu nói: “Dốc Quảng Nam, gan cộng sản”. Trên hành trình mở đường qua địa phận miền núi giáp ranh với Thừa Thiên Huế qua huyện Hiên, Giằng (cũ) của Quảng Nam phải vượt qua bao nhiều dốc cao, núi thẳm và những ngầm, suối chảy xiết. Hành trình mở đường, vận chuyển lương thực và vũ khí qua đây biết bao đồng đội của ông đã hy sinh. Cùng đơn vị của ông Đình có Thiếu úy Lê Hồng Phong, quê Hà Nam Ninh hy sinh trong một trường hợp đặc biệt. Sau một khóa học tại trường Lục quân 1, Hà Đông, Đình và Phong kết nghĩa bạn bè, những tháng ngày vượt Trường Sơn hai người sống chết có nhau. Nhiều đêm ngủ chung một võng, Phong ước ao mau hành quân vào giải phóng Kon Tum sẽ tìm mẹ. Mẹ Phong xa nhà vào Tây Nguyên làm phu cao su thời thuộc Pháp. Phong hiền lành, trắng trẻo, có má lúm đồng tiền và hát hay nhất nên được anh em trong đơn vị yêu quý. Hôm vượt qua ngầm Xêmăng Hiên, Đình qua trước. Bất ngờ một cơn mưa ào đến, từ trên đỉnh núi cao một túi nước khổng lồ trút xuống. Nhiều đồng đội kịp bám vào vách đá, nhưng Phong thì bị lũ cuốn phăng đi. Sau một ngày cả đơn vị kiếm tìm, xác Phong được tìm thấy dưới một gốc cây. Đồng đội lấy đá bên suối đắp cho anh, đốn một thân cây khắc tên cắm lại để sau này dễ tìm. Hôm ấy Đình khóc suốt, anh rút khẩu AK dốc lên trời bắn một hồi chín phát súng để tiễn người bạn thân đã ra đi và cũng vùi chôn luôn ước mơ tìm mẹ…

Bác Nguyễn Thanh Đình (trái), Trung đoàn trưởng 185, Đoàn 559 hiện ở tại xã Ba, Đông Giang.

Chiến tranh đã dập tắt bao ước mơ của con người, nhưng không thể làm lụi tàn ước vọng cao đẹp. Bom đạn của giặc có thể tàn phá thể xác con người, nhưng không giết được tình yêu. Trên hành trình tìm về ký ức mở đường Trường Sơn năm xưa, chỉ riêng đoạn đường qua Quảng Nam, chúng tôi đã gặp rất nhiều sự trùng lặp, nhiều mối tình vượt qua lửa đạn để họ cùng thương yêu nhau, cùng chung khát khao chờ ngày chiến thắng. “Trên chặng đường Trường Sơn anh qua/ Gặp chị giữa lưng chừng bom nổ/ Thế rồi thương, thế rồi xa, rồi nhớ/ Thế rồi yêu cô gái mở đường…”. Đó là mối tình của Thượng úy Trung đoàn 185 – anh Nguyễn Thanh Đình. Sau thời gian mở đường rồi chuyển qua Điện ảnh quân đội phục vụ chiến trường Quảng Nam, dưới bom rơi đạn nổ anh Đình đã đến với nữ thanh niên xung phong (TNXP) Phạm Thị Duyến và giờ đây cả hai vợ chồng quê Quảng Bình chọn xã Ba, huyện Đông Giang làm quê hương thứ hai cùng nhau vun đắp cuộc sống. Đó là Hạ sĩ Hà Quốc Cường, lái xe của Đại đội 2, Tiểu đoàn 62, Binh trạm 27, Đoàn 559 trên đoạn đường chở đạn vượt các tọa độ “chết” của tuyến đường từ Hiên lên Tây Nguyên vào miền Nam bị thương được nữ TNXP chăm sóc và họ đến với nhau. Hạ sĩ lái xe năm xưa quê Hương Sơn, Hà Tĩnh giờ đã là thiếu tá, hai vợ chồng gắn bó với Quảng Nam và ông Cường đang say mê với công việc mới mà bao đồng đội tín nhiệm – Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Tân Thạnh, TP. Tam Kỳ. Đó kỹ sư cầu đường Nguyễn Đăng Lâm, quê Hải Phòng, sau khi tốt nghiệp Đại học Xây dựng Hà Nội, từ bỏ nghiên cứu sinh tại Tiệp Khắc để “xếp bút nghiên lên đường chiến đấu”. Vào chiến trường Quảng Đà tham gia mở đường, chàng sinh viên Lâm gặp và đến với nữ TNXP Nguyễn Thị Mười, rồi gắn bó với mảnh đất này, sau giải phóng đã đảm nhận những nhiệm vụ cao của tỉnh (Giám đốc Sở Giao thông – vận tải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng (cũ))…

Vận chuyển hàng trên đường Hồ Chí Minh. Ảnh tư liệu

“Vai trăm cân, chân ngàn dặm”

Giai đoạn đầu mở đường Trường Sơn thì công sức chính dựa vào lực lượng bộ đội chủ lực là Binh đoàn 559, nhưng để tuyến đường luôn liền mạch trong suốt thời kỳ chống Mỹ thì bao mồ hôi và cả máu của lực lượng TNXP đã đổ xuống. Nối tiếp phong trào “xẻ dọc Trường Sơn” của các đơn vị TNXP thuộc Đoàn 559, tại chiến trường Quảng Nam, lớp lớp thanh niên đã lên đường.

Phó Chủ tịch Hội Cựu TNXP tỉnh, ông Nguyễn Ngọc Bảo cho biết, trên chiến trường Quảng Nam, địch sử dụng nhiều vũ khí tối tân như pháo cực nhanh, máy bay “thần sấm, con ma” B52, B57, F111 rồi trực thăng vận, xe tăng ra sức kiểm soát đường biên, chặn mọi sự chi viện cho chiến trường miền Nam. Nhưng kẻ thù đã không thể nào ngăn nổi ngọn lửa sục sôi của cao trào thanh niên “Năm xung phong” với khẩu hiệu: “Nơi đâu chiến trường cần thanh niên có mặt, nơi đâu có giặc thanh niên xuất quân”, các đơn vị TNXP Quảng Nam từ đó hình thành. Đến tháng 5-1965, có 2.050 hội viên TNXP Quảng Nam gia nhập Tổng đội TNXP Nguyễn Văn Trỗi, Liên đội Võ Thị Sáu, Võ Như Hưng. Tiếp đến từ năm 1966 đến đầu năm 1967 lại thêm 2.963 thanh niên gia nhập Tổng đội Quảng Đà, Nguyễn Văn Bé, Đồng Phước Huyến. Những năm tháng ở núi rừng Trường Sơn, hàng nghìn TNXP đã lấy tiếng hát át tiếng bom, vượt qua dưới bom rơi đạn nổ để giữ trọn từng cung đường. Mặc cho địch bắn phá, anh chị em TNXP vẫn không bỏ trận địa, lấy thân mình làm cọc tiêu cho những đoàn xe vượt suối, băng rừng tải đạn vào miền Nam. Những ngày tháng cơm vắt rau rừng, có lúc chiến trường ác liệt rau không đủ bữa, muối không còn một hạt phải sử dụng dương xỉ, củ mài, môn thục thay cơm, lấy tro tranh thay muối để sống qua ngày nhưng anh em năm này sang năm khác vẫn “vai trăm cân, chân ngàn dặm”, vững vàng tay cuốc, tay xẻng vừa mở đường Trường Sơn, vừa tải đạn, chăm sóc thương binh, bảo vệ đường dây huyết mạch Bắc – Nam thông suốt. Đó là hình ảnh của chị Nguyễn Thị Huấn, Nguyễn Thị Chín, Nguyễn Thị Hựu, chị Lan, chị Trúc, chị Hồng, chị Nga, chị Hường, chị Lợi, anh Phan Đắc Lức, Nguyễn Văn Hai, anh Địch… đã phấn đấu gùi đạn dược từ 60kg đến 125kg, gấp ba lần trọng lượng cơ thể mình, xứng đáng với danh hiệu “Kiện tướng hành lang, gương mẫu đảm đang, chân đồng vai sắt”.

Ông Bảo là Đại đội trưởng Liên đội TNXP Võ Thị Sáu cho biết, liên tiếp từ năm 1966-1972, khi chiến trường miền Nam đang sục sôi đánh Mỹ, để những đoàn xe Nam tiến bình yên trên những tuyến đường, liên đội có trên 1.500 thanh niên di chuyển liên tục từ Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang, Phước Sơn. Trên tuyến đường địch rải bom như rải cát, nhưng đường thì không bao giờ tắt và biết bao đồng đội ông đã vĩnh viễn nằm lại trên những cung đường ác liệt. Có người ngã xuống khi đang trên đường vận chuyển bị biệt kích Mỹ – ngụy bắn chết như anh Nguyễn Khang, Liên đội phó Võ Thị Sáu; người bị sốt rét rừng như chị Nguyễn Thị Dục, Nguyễn Thị Hoa; vì nước lũ cuốn trôi như đại đội trưởng Trần Thị Lâu. Ông Bảo vẫn nhớ tại cao điểm đồi 1.090 ở Phước Sơn, đại đội trưởng Hồ Bốn, đại đội phó Nguyễn Văn Hải bị địch tập kích bất ngờ vẫn kiên cường chỉ huy đồng đội chống càn. Các anh bảo, chúng tôi còn thì cao điểm còn, chúng tôi hy sinh thì cao điểm mới vào tay giặc. Suốt ba ngày đêm chiến đấu dưới mưa bom bão đạn của kẻ thù, trước khi các anh hy sinh đã căn dặn đồng đội quyết tâm giữ vững trận địa, bảo vệ kho đầu mối B46 đưa hàng từ Bắc vào Nam. Hoặc như anh Chính, trước khi bị địch bắt đã bảo vệ an toàn tài liệu bí mật và chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Như chị Huệ một mình đánh trả với hai đại đội địch đến viên đạn cuối cùng mới chịu hy sinh… Biết bao TNXP nằm xuống khi tuổi mới đôi mươi, với bao khát khao cháy bỏng của tuổi trẻ, trong đó có cả những mối tình đẹp của núi rừng đã theo họ vùi sâu trong từng mét đường.

Bài 4: Những anh hùng chân đất

Họ là đồng bào Cơtu luôn đi chân đất. Như một phụ nữ đang mang thai, một thanh niên mù lòa nhưng trong họ có trái tim rực lửa để vượt qua lửa đạn vận chuyển vũ khí phục vụ bộ đội Trường Sơn…

THANH NAM – HỮU PHÚC – THANH MINH

baoquangnam.com.vn

Advertisements
Đã đóng bình luận.
%d bloggers like this: