Trường Sơn – Dấu ấn Quảng Nam (bài 4)

Những anh hùng chân đất

ALăng Bhuốch mù hai mắt nhưng 3 năm tham gia gùi hàng cho bộ đội Trường Sơn.

Họ là đồng bào Cơtu luôn đi chân đất, nhưng cái bụng thì trong như suối rừng và trái tim rực lửa cách mạng. Năm tháng chiến tranh ác liệt, trên đường Trường Sơn qua địa phận Quảng Nam, hình ảnh một phụ nữ đang mang thai và một thanh niên mù hai mắt vẫn ngày đêm vận chuyển vũ khí là hai trong vô vàn những biểu tượng cao đẹp của lòng dân đất Quảng…

Ngọn đuốc trong tim

Một cán bộ lão thành cách mạng ở huyện Đông Giang cho biết ông ALăng Bhuốch – chàng thanh niên mù hai mắt cõng đạn năm xưa, hiện ở tại thôn A Ruung, xã Bha Lêê, huyện Tây Giang. Ngay đầu cái bản nhỏ của thôn A Ruung nằm ven đường Trường Sơn năm xưa – đường Hồ Chí Minh nay, là ngôi nhà tình nghĩa do Sở Giao thông vận tải Quảng Nam xây tặng cho Bhuốch. Chủ nhà đi vắng, người dân bảo ông sống trong bản. Lội vào bản, căn nhà sàn của ông cũng vắng hoe, một mế trong bản bảo có lẽ ông vào rừng, mù vậy nhưng ngày nào ông cũng không chịu bó gối ngồi nhà.

Trời nhá nhem tối, một ông cụ tóc đã nhuốm trắng nhưng trông còn rắn rỏi chống gậy lọ mọ đi về. Vừa chạm ngõ đã hỏi khách nào vậy, khiến chúng tôi hết sức bất ngờ; còn vợ ông quen rồi, ông đi theo cái tai.

Bhuốch sinh ra tại bản A Zứt, xã A Vương, huyện Tây Giang. Khi mới lên tám tuổi đã bị một cơn đau nặng khiến hai mắt mờ hẳn, tưởng đời ông vứt đi cho con ma rừng nó hại. Rồi bom rơi, đạn nổ. Hết giặc Pháp rồi giặc Mỹ lên đốt rẫy, phá rừng làm con suối hết trong, lòng dân Cơtu uất hận. Từ đó Bhuốch không chịu ngồi nhà, hôm thì theo mẹ lên rẫy, lúc thì cầm gậy dọ tìm đường đi theo các già làng, trai làng vận chuyển lúa gạo cho bộ đội. Những năm 1963-1968, núi rừng nơi đây chuyển mình theo những cuộc hành quân của bộ đội Trường Sơn mở đường, vận chuyển lương thực, vũ khí. Bhuốch nằng nặc xin cán bộ Hà thuộc Trung đoàn 98, Binh đoàn 559 được tham gia cõng đạn. Lúc đầu gùi ít, dần dần tăng lên khi số lương thực, vũ khí ông cõng đi không hao hụt một cân. Khi đó Bhuốch nặng khoảng 50kg, nhưng lại đảm nhận gùi từ 60 – 80kg vũ khí, lương thực. Người bình thường vận chuyển nơi núi rừng đã khó, nhưng với một người mù hai mắt như ông quả là kỳ tích. Một tay chống gậy, trên lưng gùi vũ khí, hai tai căng ra nghe ngóng, cứ thế đôi chân của ông đã vượt qua bao ngọn núi, con suối. Mắt ông mù nhưng khi cõng lương thực, vũ khí, đôi chân ông đi không thua kém các trai trong bản và ông lại có biệt tài “đánh mùi” máy bay địch. Đang đi, bất chợt ông dừng lại, để hàng xuống rồi nhanh như một con sóc thoắt cái đã ở trên ngọn cây. Hai tai căng như chiếc máy ra-đa “dò” máy bay địch. Nhận ra “mùi”, ông bảo mọi người nhanh chóng gùi hàng núp vào hóc đá, và sau đó chừng nửa giờ quả đúng thật “thần ma” của giặc quần vũ trên bầu trời thi nhau rải bom, nhờ vậy mọi người được an toàn, nhiều chuyến hàng về tập kết đúng địa điểm.

ALăng Bhuốch trò chuyện với PV. Báo Quảng Nam

Hơn 3 năm (từ 1965 – 1968), dường như không có ngày nghỉ, đôi chân của Bhuốch vẫn đều đặn bước đi mặc cho bom rơi, đạn nổ. Từ kho 31 về tới A Rớt, Cơ Rích rồi trạm Ta Rêêl, Ta Coo… đôi chân Bhuốch phải vượt qua bao núi non hiểm trở, suối chảy xiết nhưng anh đã đi là về đến chốn, gùi không thiếu một cân. Chỉ trong năm 1968, trên đoạn đường này, Bhuốch đã 3 lần bị máy bay địch bất ngờ thả bom, đất đá vùi lấp người. Bom đạn giặc không giết được, khi chúng vừa rút, Bhuốch dồn hết sức lực trong người rũ đất đá ngồi dậy, rồi lần mò tìm cho ra gùi hàng của mình để tiếp tục về trao cho bộ đội. Sau tháng năm ác liệt đó, Bhuốch được bộ đội Trường Sơn tuyên dương và được cấp trên chọn đi báo cáo điển hình chiến sĩ thi đua toàn quốc. Sau ngày giải phóng, Bhuốch vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng Huân chương Chiến công hạng ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng ba và đang được huyện đề nghị tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bhuốch bảo với chúng tôi rằng, mình già rồi việc mình làm bộ đội và dân trong bản đều biết là sướng cái bụng, giờ có thêm cái nhà tình nghĩa sát bên lề đường Hồ Chí Minh đi qua nên rất vui. Hàng ngày cùng với chiếc gậy năm xưa ông vẫn đều đặn đi về. Có lẽ, ngọn đuốc trong tim ông không bao giờ tắt!

Con và mẹ cùng hành quân

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, bộ đội mở đường Trường Sơn không chỉ được đồng bào các dân tộc thiểu số trong tỉnh đùm bọc, chở che mà nhiều trai làng không ngại mọi hiểm nguy cùng bộ đội phục vụ chiến trường. Tại thôn A Ruung, xã Bha Lêê, huyện Tây Giang cũng như nhiều bản làng khác, đồng bào tích cực hưởng ứng khẩu hiệu “đóng cửa nhà, trẻ già vận chuyển”. Trong cuộc hành quân ấy, có cả những bà mẹ bụng đang mang thai vẫn vượt núi băng rừng gùi đạn. Zơ Râm Thị Tim là một người như thế.

“Một trong những cách đánh khác, cách đánh của Việt Nam là đường mòn Hồ Chí Minh nổi tiếng thế giới, một hệ thống đường liên lạc, giao thông vận chuyển kỳ lạ nhất trong lịch sử chiến tranh của loài người dọc theo đường Trường Sơn nối hai miền Nam Bắc”

(Trích hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp)

Đầu năm 1968, khi bộ đội mở đường qua đây, Zơ Râm Thị Tim đang có bầu được ba tháng. Chồng không cho đi gùi hàng, nhưng Tim bảo, già làng Lem đã nói ai khỏe mạnh trong làng không đi giúp bộ đội coi như không yêu Bác Hồ. Sau vài ngày trốn chồng đi gùi hàng, già làng Lem biết chuyện khuyên về làng nghỉ, mặc kệ, Tim vẫn đều đặn hàng ngày ra trạm bộ đội nhận hàng và đi. Đi mãi thành quen, thấy sức khỏe vẫn bình thường, Tim lại xin gùi thêm hàng, lúc đầu chỉ 40kg, sau lên 50kg, có lúc lên đến 60kg. Hàng gùi phía sau, bụng mang con phía trước, đôi chân Tim chăm chỉ bước đều, khi băng qua dốc cao, lúc lội qua suối Tim cẩn thận hơn mọi người, phần giữ cho gùi hàng, phần giữ cho mình khỏi phải mất đi đứa con đầu lòng mà Tim và chồng cưới đã một mùa rẫy đang khao khát có con bế, con bồng.

Nửa thế kỷ trước Zơ Râm Thị Tim đang mang thai vẫn xung phong tải đạn.

Liên tục gùi hàng được hơn ba tháng Tim “bị lộ” rồi bộ đội không cho vận chuyển nữa. Đó là một hôm gùi hàng qua suối Tà La, mưa như trút nước, Tim cố men theo mép đá vượt suối chẳng may trượt chân ngã, khi giao hàng bị ướt bộ đội hỏi và phát hiện Tim đang mang thai, may được y tá khám không ảnh hưởng gì nhưng “bắt” ở nhà. Hôm sinh ra bé A Râm Têm, con Tim, già Lem cũng có mặt, bộ đội cũng đến cho gạo và cá, thịt khô để Tim bồi dưỡng. Sinh con được hơn hai tuần, Tim gùi con phía trước ngực lên trạm nằng nặc xin bộ đội cho đi cõng hàng tiếp. Tim bảo, lần này mình gùi hàng nhẹ hơn, nhưng được đi vui hơn ở nhà. Những tháng ngày tiếp theo, mọi người trong bản đều thấy hai mẹ con Tim cùng hành quân gùi hàng, vượt dưới bom đạn.

Cô gái ẵm con gùi súng đạn năm xưa giờ là một bà lão đã đi qua gần 70 mùa rẫy. Mế Tim cao chưa đầy mét rưỡi, tóc trắng xóa, lưng đã còng, đôi tai đeo nhiều vòng trì xuống khuôn mặt nhăn nheo nhưng miệng luôn cười. Mế bảo khi gùi hàng lúc mệt mỏi nhất nhưng miệng luôn cười, cười cho… quên mệt; lúc đạn bom bắn phá cũng cười, cười chế giễu thằng giặc nó ác nhưng làm sao giết hết được dân làng; cười khi giao hàng cho bộ đội không thiếu một cân; nhận được lời khen và để lấy sức gùi tiếp. Và nay, mế Tim cười nhiều hơn khi thấy con A Râm Têm của mế thời cùng hành quân nay đã có con bế, con bồng đang tăng gia sản xuất bên cạch con đường Trường Sơn năm xưa…

Bài 5: Mở đường lên Tây Nguyên

Nếu cao điểm 1484 tại thôn A Sò, xã A Nông, huyện Tây Giang là điểm khởi đầu đường Trường Sơn đi qua địa phận Quảng Nam thì đỉnh dốc Lò Xo, xã Phước Năng, huyện Phước Sơn là điểm cuối. Tại đây bao máu của chiến sĩ, đồng bào đã đổ xuống nhằm mở cánh cửa cho bộ đội tiến vào đại ngàn Tây Nguyên.

THANH NAM – HỮU PHÚC – THANH MINH

baoquangnam.com.vn

Advertisements
Đã đóng bình luận.
%d bloggers like this: